Papoea Solidariteitsdag 2017 ‘Van Kijne tot Ap’

Muziek speelt een belangrijke rol in het leven en de samenleving van de Papoea’s. Er is de traditionele muziek van de Papoea’s, kerkmuziek, waarin de belangrijke rol van Isaac Samuel Kijne in de muziekontwikkeling metr zijn populaire bundels zoals  Nyanyian Seruling Mas en Suara Gembira . Kerkkoren zijn overal actief. Arnold Ap speelt een sleutelrol in de ontwikkeling van de  kerkmuziek in de GKI-TP. Er is  de groep Mambesak, de Black Brothers. Er zijn korencompetities, het werk van Rev John Wanaha, docent aan de theologische hogeschool STT GKI I S Kijne met zijn innovatieve muziek in combinatie met theater.

De veiligheidsdiensten en het leger van Indonesië, zagen de muziek van Ap als zijn methode om het plan van Indonesië om Papoea’s te “indonesianiseren” te dwarsbomen. “Indonesianiseren” betekent dat de eigen Papoea identiteit taboe verklaard wordt. Uiting geven aan een Papoea identiteit (cultuur, gewoonten, mentaliteit, muziek, dans)  is te beschouwen als een vorm van “separatisme” van de Negara Kesatuan Persatuan Republik Indonesia (NKRI) en dus als landverraad (“makar”), tegenwoordig ook als “terrorisme” te bestrijden door Densus 88 (Special Detachment 88, Detasemen Khusus 88).

De muziek van I S Kijne: De nummers in Seruling Mas en Suara Gembira zijn liederen die vertellen over de bijzonderheden van de natuur in Papua, het leven van de jongeren, het samengaan van jonge mensen, volksverhalen uit de dorpen, maar ook over opvoeding en onderwijs en de mentaliteit om het eigen land op te bouwen. Er staan 60 liederen in het liederenboek Nyanyian Seruling Mas (het Liedboek De Gouden Fluit). Het eerste lied heeft de titel ‘Van de Grote Golven.’ Het bestaat uit drie strofen, die allen uitdrukking geven aan de vreugde in de harten van de Papoea’s over hun grond en hunb land, dat rijk is en schoon en dat God lief heeft. Er is absoluut geen enkel onderdeel in deze bundels waar we bang voor moeten zijn, zoals de Orde Baru regering dat was omdat de liederen aan zouden zetten tot separatisme.” Daarom bleven deze bundels verboden tot de val van Soeharto op 21 mei 1998.

Yan Christian Warinussy,  Direktur Eksekutif Lembaga Penelitian, Pengkajian dan Pengembangan Bantuan Hukum (LP3BH) in Manokwari deed op 5 februari 2015 een oproep aan de Synode van de GKI –TP om deze, eens verboden bundels weer in te voeren in de kerkdienst.

Enige voorbeelden van Papoea muziek op het World Wide Web

George Telek (“Telek”) is een van de weinige Papoea musici die internationaal is doorgebroken. Hij komt uit PNG. Zie: http://www.telek.com/
George Telek in New York with the Sing Sing Symphone Space in 2009: https://youtu.be/2qaKDD7XDxc
George Telek in Londen in 2012 at the Olympic Games Music Event: https://youtu.be/bhI2wTYUKhE

Dans groep Mambesak op de viering van het Zonnewendefeest op 20 juni 2009: https://youtu.be/7iT5wvToLnY
Mambesak op 29 april 2007, de Dag van de Melanesische Cultuur in Amsterdam met de OPM Mars (Lagu Mars OPM): https://youtu.be/jVQpSjgQflo

Yospan Group Aurori,  getiteld: Sye Mambesak van de hand van Karel Rumbekwan https://youtu.be/Hc97JZ-mVJU

Muziek van Biak met de stem van Arnold Ap: https://youtu.be/Bj6oWIExjIM

De jaren 70 rockgroep Black Brothers met Andy Ajamiseba brak door in PNG. De groep was heel succesvol toen ze zich in Jakarta vestigde met uitvoeringen voor stadions met 125.000 bezoekers, De groep vluchtte uiteindelijk met hun gezinnen naar Nederland.

Band Manyori (Papagaai), opgericht door  Arnold Clemens Ap, Jopie Jouwe van Kayu Pulau, en Sam Kapisa. Ze speelden als eersten Papoea muziek in de kerk begeleid door de tifa, naast gitaar en ukelele.

Papoea volksdansgroep Sampari met Julian Nunaki en Eef Mamoribo in Nederland

Muziekgroep Eyuser (= Follow) van Ferry Marisan (Papoea) met muziek van Numfor. De meeste van hun liederen zijn geschreven door Arnold Ap. Zie: http://papua2014.de/jayapura-artists/eyuser/ over de (bijna vergeten) muzikale relaties tussen Nieuw Guinea en Duitsland.
Eyuser tampil dalam Konser musik etnik Papua di Auditorium Uncen pada 22 Agustus 2016. Konser ini diselenggarakan oleh AMPTPI DPW Indonesia Timur dan BEM Uncen. Konser ini digelar dalam rangka mencari dana untuk membangun tugu Arnold Ap. Ia adalah seorang seniman, kurator cum antropolog Uncen yang ditembak mati oleh Kopasanda pada tahun 1984 di pantai Base-G.

Ter herinnering aan Arnold Ap: https://www.youtube.com/watch?v=oH2bAHfdBXE
– Arnold Ap is gestorven voor het hele Papoea volk. Getuigenis van Corrie Ap (2012).

Gema Chandra Choir of Jayapura, Indonesia in front of US Bank Arena, Cincinnati op  YouTube

De opzet van de dag

Hoofdspreker: Omdat Enos Rumansara verhinderd is hebben wij nu als hoofdsprker Ferry Marisan. Ferry Marisan is antropoloog, musicus, leider van muziekgroep EYUSER en directeur van de mensenrechtenorganisatie ELSHAM Papua. Ook Papua’s uit Nederland verlenen hun medewerking, evenals de muziekgroep Mambesak o.l.v. Oridek Ap. Eef Mamoribo zing de  traditionele wor liederen uit Biak.

Over het werk van Arnold Ap en Eduard Mofu – zie ook het boek van Frank Hubatka “Arnold Ap’s visie” over Ap en zijn erfenis. Spreker: Demmie Koerni, Corrie Ap of een van de kinderen van Arnold en Corrie of leden van de band Mambesak.

Traditionele muziek: Inleiding van Feije Duim.

Kerkmuziek: Inleiding van kenner van het werk van Kijne (1899-1970), van 1923 tot 1958 werkzaam in Papoea. I S Kijne staat nog steeds hoog aangeschreven in Papoea als ‘Bapak Peradaban orang Papua’ (vader van de Papoea cultuur).  “Hai tanahku Papua, Kau tanah lahirku. Ku kasih akan dikau Sehingga ajalku.” (O mijn land Papua, Jij bent mijn geboorteland, Tot aan mijn dood Hou ik van jou). Dit lied, gecomponeerd door ds Kijne in 1925 werd het volkslied van Papoea in 1961, maar is sinds 1962 verboden.  Onder zijn leiding zongen zijn Papoealeerlingen koralen van Bach en koorliederen van Beethoven en Mendelssohn in een Maleise vertaling.

Literatuur

Banoe, Pono. Kamus musik. Deresan, Yogyakarta: Penerbit Kanisius, 2003

Feije Duim, Im Syahtetyei, in:  Dengan Segenap Hatimu, Feije Duim en David Sulisya (eds), 1988, Jayapura, pp. 257-297

Hayward, Philip. Sound Alliances: Indigenous Peoples, Cultural Politics, and Popular Music in the Pacific. London: Cassell, 1998.

Hubatka, Frank. Arnold Ap’s Visie/Arnold Ap’s Vision (download dit boek van de website: http://www.arnoldap.com/

Lockard, Craig A. Dance of Life Popular Music and Politics in Southeast Asia. Honolulu, HI: University of Hawaiʻi Press, 1998

John Wanane, Peranan seni dalam liturgi gereja, in: Dengan Segenap Hatimu, Feije Duim en David Sulisya (eds), 1988, Jayapura, pp 243-251